Um nokkurt skeið hefur Háskólinn á Akureyri unnið að því að byggja upp fræðasetur á sviði lestrar og lestrarkennslu. Mikil hugmyndavinna hefur átt sér stað varðandi umrætt setur. Sérfræðingum HA fjölgar sem hafa djúpa þekkingu á læsi og vert er að benda á nokkurn fjölda útgáfa á vegum þeirra. Jafnframt má benda á að á síðasta vetri hófst framhaldsnám til meistaragráðu í lestrarfræðum við Háskólann á Akureyri. Loks má benda á að sérfræðingar HA hafa staðið fyrir þróunarstarfi víða um land um árabil.
Áhugi sviðsins stendur til að efla þessa starfsemi enn frekar með stofnun fræðaseturs á sviði lestrar og lestrarkennslu. Lestur og lestrarnám er flókið ferli og margir hafa átt erfitt með að tileinka sér lestur. Lestur og læsi skipta höfuðmáli í öllu námi og kennarar í leikskólum, grunnskólum, framhalds¬skólum og háskólum þurfa allir, hver á sinn hátt, að taka tillit til læsis í einni eða annarri mynd. Ætla má að þeir þurfi á þjónustu að halda hver út frá sínum forsendum. Foreldrar og almenningur hefur einnig þörf fyrir að eiga aðgang að fræðasetri um lestur fyrir sig eða börn sín.
Starfsemi lestrarseturs yrði ætlað að mæta þessum þörfum. Stefnan væri að afla þekkingar og færa hana frá fræða¬heiminum til skólamanna og annarra eftir atvikum. Veigamikil rök liggja að baki hugmyndar um eflingu starfs Háskólans á sviði lestrar. Þau tengjast fyrst og fremst því að brúa bilið á milli kennara og almennings og fræðanna um lestur og læsi. Helstu rök eru eftirfarandi:
- Lestur og læsi er slíkur grunnþáttur í allri menntun að nauðsyn er á að skólar og aðrir aðilar geti átt greiðan aðgang á staðgóðri þekkingu á hverjum tíma.
- Þekkingaraukning á fræðasviði læsis er slík að óraunhæft er að ætla að skólar hver fyrir sig búi ævinlega yfir nýjustu þekkingu um skilvirkni og árangur góðra vinnubragða á sviði lestrar.
- Læsi samanstendur af mörgum þáttum. Þar má fyrst telja reynsluheim hvers og eins sem tekst á við læsi að viðbættri þekkingu á ritmálinu, orðmyndunarfræði, setningafræði, orðaforða og skilningi. Tilgangur lestrar í hvert sinn ræður því hvernig er lesið og hvaða aðferðum er beitt við það. Fræði tengd hverju þessara sviða og þeim sameiginlega eru flókin og sérhæfð. Hver þáttur lestrar byggir á eigin fræðum sem þó eru einnig samtengd. Byrjendakennsla í lestri lýtur tilteknum lögmálum og rannsóknarhefðum. Sama má segja um lestraröryggi, jákvæða leshegðun og aukinn hraða. Lesskilningur er enn einn þátturinn sem stendur sjálfstætt en er um leið hluti af læsi. Mat á lestri og læsi er sérstakt viðfangsefni og loks má nefna leshömlum sem enn eitt viðfangsefnið innan læsis.
- Þekking á leshömlun og lestrarerfiðleikum er etv. sá þáttur sem hvað minnst er um meðal almennra kennara. Tiltekna sérfræði og reynslu þarf til að geta greint lestrarerfiðleika og skilgreint hvort þeir tengjast leshömlun eða eiga sér aðrar rætur.
