Kennaradeild – september 2009
Lokaritgerð til B.Ed.-prófs
Á þriðja námsári vinna nemendur sjálfstæða ritgerð um efni að eigin vali. Fyrir lok fjórða misseris kjósa þeir sér, í samvinnu við umsjónarmann lokaritgerða, leiðsögukennara sem skal hafa sérþekkingu á efninu og geta leiðbeint um efnismeðferð og fræðileg vinnubrögð. Nemendur skrifa svo um efnið fræðilega ritgerð undir handleiðslu leiðsögukennara þar sem fram skal koma a) traust vald á máli, framsetningu og vísindalegum vinnubrögðum, b) sjálfstæð efnistök og frumleiki, c) djúp þekking á viðkomandi efni, d) hagnýt útfærsla efnisins er skírskotar til aðstæðna í leik- eða grunnskólakennslu eftir því sem við á.
Ritgerðina vinna nemendur einir eða tveir saman.
Lögð er áhersla á að nemendur:
- setji sér raunhæf markmið
- afmarki verkefnið og velji vinnuaðferðir með tilliti til markmiðs
- beiti gagnrýnu mati á heimildir og kenningar
- geri skýran greinarmun á staðreynd og skoðun og halli hvergi réttu máli
- kunni að beita rökum í framsetningu
- hafi vald á skýrri framsetningu efnis og faglegum frágangi
- hafi gott vald á íslensku máli.
Umsjón og leiðbeiningar
Umsjónarkennari með lokaritgerðum heldur skrá yfir nemendur, leiðsögukennara þeirra og ritgerðarefni fyrir hönd skólans. Hann skipuleggur upplýsingafundi með nemendum og stutt upprifjunarnámskeið í aðferðafræði og ritgerðasmíð.
Nemendur velja sér leiðsögukennara og skulu þeir að jafnaði vera úr hópi fastra kennara deildarinnar á því sviði sem ritgerð fjallar um. Hafi nemandi hug á að leita til sérfræðinga utan skólans skal hann hafa um það samráð við umsjónarkennara. Sérfræðingar utan skólans skulu að jafnaði hafa fullgilt háskólapróf .
Leiðsögukennari tekur við þeim nemendum sem hann treystir sér til að hafa umsjón með. Hann fylgist með vinnu þeirra og leiðbeinir um verktilhögun, fræðileg atriði, framsetningu og frágang.
Að höfðu samráði við umsjónarmann getur leiðsögukennari vísað nemendum til annars aðila um faglega ráðgjöf. Heimilt er að skipta leiðsögn milli leiðsögukennara og ráðgjafa samkvæmt sérstökum reglum. Leiðsögukennari ber eftir sem áður ábyrgð á leiðsögn um fræðileg vinnubrögð og frágang ritgerðar.
Vinnuáætlun
Allar tímasetningar miðast við nemendur í reglubundnu staðarnámi, fjarnemar þurfa að aðlaga þær að þeim námstíma sem þeim er ætlaður.
Nemendum er eindregið ráðlagt að velja sér viðfangsefni og leiðsögukennara fyrir lok vormisseris á öðru námsári sínu við skólann. Þeir skulu hafa valið efnið áður en þeir hefja vettvangsnám og bent skal á að í því námi gefast góð tækifæri til að gera kannanir og athuganir af ýmsu tagi sem síðan eru notaðar við vinnslu lokaritgerðar.
Nemendum ber að skila greinargóðri áætlun um uppbyggingu og efni lokaritgerðar til leiðsögukennara í síðasta lagi 15. janúar það ár sem stefnt er að brautskráningu. Í áætluninni skal greina frá rannsóknaraðferðum, áformaðri kaflaskiptingu og helstu viðfangsefnum. Leiðsögukennari þarf að samþykkja verkáætlun eða leggja til þær breytingar sem honum sýnast nauðsynlegar áður en lengra er haldið.
Nemendur skulu haga vinnu sinni þannig að þeir geti afhent leiðsögukennara sínum lokauppkast ritgerðar í síðasta lagi tíu dögum áður en skilafrestur rennur út.
Nemendur sem ekki ná að skila ritgerð á tilsettum tíma eiga þess kost að afhenda leiðsögukennara sínum lokauppkast til yfirlestrar síðar það vor eða sumar. Skiladagur á fullfrágengnum eintökum er síðasti dagur ágústprófa.
Samskipti við Skóladeild Akureyrarbæjar
Hyggist nemendur gera rannsókn í skólum Akureyrarbæjar vegna lokaritgerðar sinnar skulu þeir kynna skólafulltrúa bæjarins það skriflega. Þar skal greint frá aðferðafræði og markmiðum rannsóknarinnar, varðveislu og eyðingu gagna. Skólafulltrúi mun síðan veita viðkomandi skóla/skólum umsögn sína en skólastjórar sjá sjálfir um að veita leyfi og upplýsa foreldra ef þess er þörf. Skóladeild Akureyrarbæjar óskar vinsamlegast eftir því að niðurstöður úr rannsóknum sem tengjast lokaverkefnum verði sendar deildinni til kynningar. – Eðlilegt er að viðhafa sambærilegar vinnureglur í samskiptum við skólaskrifstofur annarra sveitarfélaga.
Lengd
Lokaritgerð sem samin er af einum nemanda skal að jafnaði vera 30–50 síður (á hverri síðu eru 1800 til 2000 slög). Ritgerð, samin af tveimur, skal að jafnaði vera 40–60 síður.
MAT Á VERKEFNUM – ALMENN VIÐMIÐUN
Einkunn | Forsenda mats | |
9–10 | Ágætt/Afburða gott. Verkefnið að öllu leyti mjög vel af hendi leyst. Efnistök skýr, gott vald á máli og stíl, skapandi og greinandi hugsun sem byggð er á traustri fræðilegri þekkingu. | |
8–8,5 | Gott/Ágætt. Heimildir og eigin reynsla vel nýtt og flestum atriðum gerð góð skil. Verkefnið sýnir skapandi, greinandi og gagnrýna hugsun. | |
7–7,5 | Þokkalegt/Gott. Nokkuð vel skrifað verk sem sýnir rökræna túlkun og innsæi. Góð útfærsla á verkefninu en hvorki sérstaklega sjálfstæð né frumleg. | |
6–6,5 | Sæmilegt. Lýsandi verk en umfjöllun ógagnrýnin. Heimildanotkun og tilvísanir ekki fullnægjandi. Samhengi áfátt og nálægt helmingi efnisatriða gerð fullnægjandi skil. | |
5–5,5 | Slakt. Nemandi hefur skilið efnið og heldur flestum efnisatriðum til haga en gerir þeim ófullnægjandi skil. Bygging verkefnis er losaraleg og munur aðal- og aukaatriða óskýr. Máli og stíl er ábótavant. | |
1–4,5 | Ófullnægjandi. Verkefnið stenst ekki lágmarkskröfur þar sem flestum atriðum eru gerð ófullnægjandi skil. |
Einkunnir og próf
Leiðsögukennari og prófdómari meta lokaritgerð og gildir meðaltal einkunna þeirra sem lokaeinkunn. Þegar tveir nemendur standa að ritgerð getur leiðsögukennari farið fram á við umsjónarmann að hvor þeirra sé prófaður munnlega til að sannreyna hluta þeirra í vinnunni og gefa hvorum þeirra sjálfstæða einkunn.
LEIÐBEININGAR UM FRÁGANG
Forsíða: Skóli, deild, braut, ár, síðan heiti verkefnis (stærra letur um miðja síðu), höfundur/-ar, lokaverkefni (neðst).
Næsta síða: Sama og forsíða nema í stað „lokaverkefni“ standi „lokaverkefni til 180 eininga B.Ed.-prófs í kennaradeild.“ Einnig komi fram nafn leiðsögukennara. Þessi síða er ótölusett.
Síða ii: Yfirlýsingar: a) „Ég/við lýsi/lýsum því hér með yfir að ég/við einn/ein/einar/einir er/erum höfundur/-ar þessa verkefnis og að það er ágóði eigin rannsókna“ (undirskrift höfunda(r). b) „Það staðfestist hér með að lokaverkefni þetta fullnægir að mínum dómi kröfum til B.Ed.-prófs í kennaradeild“ (undirskrift leiðsögukennara).
Síða iii: a) Útdráttur á íslensku (um 300 orð). b) Útdráttur á ensku (um 300 orð). Hvor tveggja með minnsta línubili.
Síða iv: Þakkarorð höfundar og/eða persónuleg gullkorn (ekki nauðsynlegt).
Síða 1: Efnisyfirlit.
Síða 2: Kafli 1 hefst: Inngangur.
Meginmál: Notið kaflaskiptinguna 1, 2, 3 o.s.frv. og merkið undirkafla sem 1.1, 1.2 og síðan 1.1.1, 1.1.2, o.s.frv. ef með þarf. Myndir/töflur inni í megintexta séu merktar í töluröð.
Heimildir: Skráið heimildir samkvæmt APA-kerfinu. Reglur þess eru kenndar í bókinni: Friðrik H. Jónsson og Sigurður J. Grétarsson. (2007). Gagnfræðakver handa háskólanemum (4. útgáfa). Reykjavík: Háskólaútgáfan.
Tilvísanir: Tilvísanir skulu settar í sviga jafnóðum og vitnað er til viðkomandi heimildar. Ævinlega skal vísað til tiltekinna blaðsíðna í heimild, hvort heldur tilvitnun er bein eða óbein.
Snið: Notið línubil 1,5. Að öðru leyti skal nota blaðsíðusnið sem líkast Normal Style í forritinu Word. Letur skal vera 12 punkta, helst Times New Roman.
Skil: Nemendum ber að skila þremur innbundnum eintökum á skrifstofu kennaradeildar í síðasta lagi þann 30. apríl. Eitt eintak fer til varðveislu á Bókasafni HA, eitt fer til leiðsögukennara og eitt til prófdómara. Auk þess skila nemendur ritgerðinni með rafrænum hætti í Skemmuna sem er rafrænt geymslusafn lokaverkefna. Leiðbeiningar um rafræn skil má finna á heimasíðu HA
(→ Bókasafn → Rafræn skil lokaverkefna).
UMSJÓNARKENNARI
Hlutverk umsjónarkennara eru:
- Að halda skrá um leiðsögukennara, nemendur og ritefni.
- Að hvetja nemendur til að koma sér tímanlega af stað í ritgerðarvinnunni og leiðbeina þeim um val á leiðsögukennurum sem ekki finna sér kennara af eigin rammleik.
- Að skipuleggja upplýsingafundi með nemendum, t.d. með fyrirlestrum um fræðileg vinnubrögð við ritgerðarsmíð.
- Að miðla upplýsingum til leiðsögukennara um námskröfur, skil og prófdæmingu.
- Að ákveða prófdómara í samráði við leiðsögukennara.
- Að sjá til þess að ritgerðir berist til prófdómara í tæka tíð.
- Að skera úr um vafaatriði, t.d. í sambandi við val á ritefni eða verkaskiptingu tveggja eða fleiri leiðsögukennara.
- Að vera nemendum og leiðsögukennurum til ráðuneytis í vanda sem upp kann að koma í samskiptum þeirra eða í sambandi við samningu ritgerðarinnar.
LEIÐSÖGUKENNARAR
Hlutverk leiðsögukennara eru:
- Að hjálpa nemendum við að velja efni og afmarka það skynsamlega.
- Að leiðbeina nemendum um rannsóknarspurningar, rannsóknaraðferðir, öflun heimilda og úrvinnslu þeirra.
- Að benda á þá aðila sem veitt gætu upplýsingar um efnið og leita samþykkis þeirra um að mega senda nemendur á þeirra fund.
- Að sjá um að nemendur geri raunhæfa vinnuáætlun og fylgjast með framvindu hennar. Æskilegt er að kennari og nemendur komi sér saman um að hittast reglulega.
- Að telja kjark í nemendur sem komnir eru í vandræði með sjálfa sig og ritefnið og leiðbeina þeim.
- Að lesa ritgerðina a.m.k. einu sinni í handriti og leiðbeina um byggingu hennar, framsetningu, málfar og frágang.
- Að meta ritgerðina og skila skriflegri umsögn í samvinnu við prófdómara.
Skipt leiðsögn með ritgerð
Einn leiðsögukennari annast hverja ritgerð. Í undantekningartilvikum geta tveir kennarar skipt með sér leiðsögn í samráði við umsjónarkennara. Annars vegar getur leiðsögukennari vísað nemendum á sérfræðing í efni ritgerðarinnar sem veitt getur meiri upplýsingar um það en hann sjálfur. Hins vegar getur verið að sérfræðingur í efni ritgerðar treysti sér ekki til að leiðbeina um samningu hennar þannig að hún standist kröfur sem gerðar eru um sérfræðilega (t.d. tölfræðilega) úrvinnslu.
Í samráði við umsjónarkennara geta leiðsögukennarar samið um að skipta með sér verkum við leiðsögnina á eftirfarandi hátt: Hinn eiginlegi leiðsögukennari með ritgerðinni leiðbeinir um afmörkun viðfangsefnis og rannsóknaraðferðir. Hann fylgist með samningu ritgerðarinnar, les hana í handriti og leiðbeinir um byggingu, framsetningu, málfar og frágang. Hann metur ritgerðina og skilar skriflegri umsögn í samvinnu við prófdómara. Sérfræðingur á sviði ritgerðarinnar leiðbeinir nemendum fyrst og fremst um rannsóknarspurningar og rannsóknaraðferðir, öflun heimilda og úrvinnslu þeirra. Hann fylgist að einhverju leyti með vinnuáætlun nemenda og leiðbeinir ef með þarf. Hann getur fengið að lesa ritgerðina sér til skemmtunar en hann er ekki skuldbundinn til að gera athugasemdir við hana fremur en honum sjálfum sýnist.
Sé um skipta leiðsögn að ræða skal leiðsögukennari hljóta 2/3 en sérfræðingur 1/3 af heildargreiðslu fyrir viðkomandi ritgerð.
